Lampektomi sonrası radyasyon tedavisi nasıl yapılır?

Ameliyat sonrasında kanserli hücrelerin bir kısmının kalmış olabileceği düşünülerek kanserin yerel olarak yenileme riskini azaltmak amacıyla, lampektomi ve bazen de mastektomi sonrasında altı yada yedi hafta kadar süren radyasyon tedavisi uygulanır. Radyasyon terapisine, genellikle ameliyat yaralarının iyileşmesi için beklenen bir ay kadarlık bir sürenin sonrasında başlanılır. Tedavi her gün ve radyasyon cihazlarının ayarlarının yapılmasını da kapsayan 10 ile 30 dakikalık seanslarda verilir. Tedavinin kendisi ağrısızdır. Radyoterapi teknisyeni seans boyunca hastayı gözlemleyebileceği ve hasta ile sesli bağlantı kurabileceği ayrı bir odada bulunur.

Radyoterapinin Olası Yan Etkileri Arasında

* Tedaviyi alan bölgede saç kaybı.
* Yorgunluk.
* Tedaviyi alan bölgenin derisinde döküntü veya kızarıklık gibi reaksiyonlar.
* İştah kaybı.
* Mide bulantısı

Radyasyon tedavisi sonucu oluşan yan etkilerin pek çoğu geçicidir ve bu tedaviyi alan hastaların büyük bir çoğunluğu tedaviden önemli bir boyutta rahatsız olmaz.

Lampektomi ve lenf bezlerinin alınması

Kanser hücreleri oluştukları tümör bölgesinden ayrıldıklarında genellikle ilk önce koltuk altına doğru boşalan lenf kanalları üzerindeki lenf bezlerine giderler. Dolayısıyla, kanserin ne oranda yayıldığının belirlenebilmesi amacıyla lampektomi yada mastektomi yapılırken koltuk altı lenf bezlerinin de bir kısmı çıkarılır.

Lenf bezlerinin alınması işlemi lampektomi ile beraber yapıldığında bunun için ikici bir kesik yapılması gerekir. Koltuk altı lenf bezlerinin alınması için kullanılan iki ayrı yöntem vardır;

* Koltuk altı lenf bezleri çıkarımı: (Axillary Node Dissection)

Bu koltuk altı lenf bezlerinin çıkarılması için kullanılan standart yöntemdir. Genellikle 10 ila 30 arasında lenf bezi çıkarılır ve kanser taşıyıp taşımadıklarının belirlenmesi amacıyla pataloji labaratuvarına gönderilir.
* İlk lenf bezleri biyopsisi: (Sentinel lymph node biopsy)

Bu yeni geliştirilmiş olan bir tekniktir. Bu teknikte radyoaktif yada renkli bir sıvı kanser olan bölgeye enjekte edilir ve bu sıvının lenf sistemi içinde izlediği yol gözlemlenir. Lenf sistemi üzerindeki ilk bir ila üç lenf bezi çıkartılır. Bu lenf bezlerinin kanser taşıyıp taşımadığı test edilir ve eğer kanser hücreleri bulunmazsa daha fazla lenf bezinin çıkarılmasına gerek kalmaz. Çok sayıda lenf bezi çıkartılması bu bölgedeki lenf sıvısı toplama işlemi üzerinde köklü değişikliklere neden olur ve bazı durumlarda da lymphedema adı verilen kronik kol şişkinliklerine yol açar. İlk aşamada çıkarılan 'ilk lenf bez'lerinin kanser hücreleri taşıdığının belirlendiği durumlarda ikinci bir operasyonla geride kalan lenf bezleride çıkarılır. Bu yöntem gün geçtikçe yaygınlık kazanmakla beraber koltuk altı lenf bezleri çıkarımı (Axillary Node Dissection) yöntemi hala standart olarak kabul edilmektedir.

Koltuk altı lenf bezlerinin çıkarılması sonucunda karşılaşılan en yaygın yan etki kolun kronik olarak şişmesi olan lymphedema'dır. İlk lenf bezleri biyopsisi (Sentinel lymph node biopsy) operasyonu alan hastalarda dahil olmak üzre, lenf bezleri alınan hastaların yaklaşık olarak %10 ila %20sin de lymphedema gelişir. Lymphedema oluşması riski, koltuk altı lenf bezleri kanser hücreleri taşıyan ve radyasyon tedavisi gören hastalarda daha fazladır. Lymphedema'nın kontrol altına alınabilmesi ve uzun dönemde getireceği sıkıntıların en aza indirgenebilmesi için, belirtiler görülür görülmez doktora haber vermek çok önemlidir. Buna ek olarak, operasyon bölgesinde lenf sıvısı akışının dengelenebilmesi için özel ekzersizler yapılması Lymphedema riskini azaltabilir.