Yorum: #1
12-21-2009, 16:13
ALEVİLİK'İN BİLİMSEL TARİHİ
.
.
Bedelê Boselî
.
.
.
Bu yazıdan öğreneceksiniz ki:
-Alevilik'in tarihi insanlık tarihi ile başlar.
-Alevilik, evrensel bir inanıştır ve Kürtler tarafından Kürdistanda ortaya çıkarılmıştır.
-Alevilik, sosyalîzme benzeyen ilk sosyal eşitlikçi hareketleri başlatan paratikliktir.
-Alevilik, kadın ve erkeği eşit tutar.
-Alevilik, Yezidilik ve Yarisanilik aynı inancın üç koludurlar.
-Barzaninin başındaki kızıl başlık Kürtlerin kızılbaş kültürüne mensup olmalarını ve Kürt liderliğinin ancak bu şekilde temsil edilebileceğini gösterir.
-Şeyh Ahmed Barzani Aleviliğin 20. yy kutsal avatarıdır.
-Alevilik, evrenselliği ve kuşatıcılığından aldığı güçle değişik İslam toplumları asimile etmiştir ve Şii'lik bu şekilde ortaya çıkmıştır
-Alevilik, insana faydalı hizmetler veren islam, Hristyan, Yahudi, Budist v.b tüm dinlerin lider ve peygamberlerini kutsal görür. Onları "Evrensel Ruh" yani Tanrı göndermiştir.
-Alevi Zazalar Ortadoğuya gelen Türkmenlerin bir kısmını alevileştirdiler.
-Alevilikte temel kutsal kitap olmaz, çünkü her toplum kendi dilinde ve kültürüne göre yaşamalıdır aleviliği.
-Alevi Dimilî'ler yani Zaza Kürtleri dünyayı hem imparatorluklarıyla hem de inançlarıyla etkilemişlerdir
.
.
Başlayalım:
.
.
Aleviliğin nereden geldiğini ve ne olduğunu bilebilmek için tarihin başına bir tur atmamız şart. Dolambaçlı yolardan gitmeye de gerek yok. Çünkü Alevilik hakkında fazlaca kaynak var elimizde. Tek sorun onları derleyip toplamakta yatıyor. Konu ile ilgili kaynaklar, İngilizce, Latince, fransızca, Arapça, Farsça, Kürtçe, Almanca, Rusça …. olup 4,5 sayfalık yer tutuyor. Onun için yazamıyorum. Bu kaynaklara ulaşmak için Prof. Dr. Mehrdad R. Izady’ nin, Kürtler: Bir El Kitabı eserinin Yezdanilik ve Alevilik bölümüne bakınız. Bu kaynakların içinde Aleviliğin kutsal kitapları da vardır.
.
.
Bu yazıyı Prof. Dr. Izady ‘den derledim. Izady, Harward üniversitesinde öğretim görevlisidir. Ortadoğu ile ilgili konularda ABD senatosunca dinlenir. Kökenini "Yezidi yani bir çeşit Alevi" olarak tanımlar. Buyrun konun uzmanından okuyun.
.
.
YEZDANİLİK
.
.
Alevilik deyince aklınıza ilk gelen Yezdanilik olsun. Yezdaniliğin 3 kolu günümüze ulaşmıştır. Alevilik, Yezidilik ve Yarisanilik. Yezdanilik Zerdüştlükten önce de var olan Kürt yerli dinidir. Anlamı “Melekler Mezhebi” anlamına gelir. Bunu okuyunca sormak isteyen çıkacaktır. Aleviliğin ismine kaynaklık eden “Işık”, “Ateş” kavramları nerde kaldı? Arkaik Hurri Kürtçesi (İlkel Kürtçe) ve Modern Aryen Kürtçesinde (Günümüz Kürtçesinde) melek “Ferişte” olarak tabir edilir (Fer: Işık). Yani “Melekler Mezhebi” tabiri ışığı ve ateşi de barındırıyor. Bilmelisiniz ki Alevilik suriyede ve Türkiyedeki bazı arapların tabi olduğu Nuseyriliği de kapsar. Bunlar Kürtler tarafından Alevileştirilmişti. İleride Kürt alevilerinin Türk ve Arapları neden ve nasıl alevileştirdiklerini anlatacağım.
.
.
Yezdaniliğin 3 kolu (Alevilik, Yezidilik ve Yarisanilik) da; kutsal ışık, eterin melek oluşu, yedi sayısının kutsallığı ve evrendiki yedi kötü güç gibi temel yapısını günümüze ulaştırmıştır.
.
Yezdanilik Aleviliğin eski ismi ve temelidir.
.
Aleviliğin temeli olan Yezdanilikte “Evrensel Ruh” vardır ve o maddi evrenden tamamen bağımsızdır. “Evrensel Ruh” için “hak” tabiri kullanılır ki bu Arapçadaki “haqq” sözcüğü ile aynı değildir. “Evrensel Ruh” kendi kendisini yarattıktan sonra kendi özünü kendisine bağlamaktan başka hiçbir şeyle uğraşmadı. “Hak” yani “Evrensel Ruh” diğer işleri yapmak üzere 5 yeni avatar yarattı kendisinde böylece yaratma işlemini hem devam ettirdi hem de yönetti. Bu avatarlara “Bab” ta denir. Kutsal ruh, Yaratıcı melek ve bu 5 melek kutsal 7 sayısını oluşturur. Aleviliğin kökü olan bu dine göre küçük avatarlar sonradan da oluşabilir. Fakat önemleri sınırlıdır.
.
.
20. yüzyılda üç şahıs Bab makamına yükselmiştir.
.
.
1-)Şeyh Ahmed Barzani (Barzani ailesinin giydiği kızıl başlık buradan gelir)
2-)Süleyman Mürşid (Suriyeli Arap Alevisi)
3-)Nurali İlahi (Yarisani Lideri)
.
.
Yezdanilik (Alevilik, Yezidilik ve Yarisanilik) gerçekten evrensel bir inançtır. Çünkü yezdaniliğe göre sonradan ortaya çıkan bütün inançlar, peygamberler, dini önderler “Evrensel Ruhun” kurtuluş için müdahele etmesidir. Bu evrensel yaklaşım Hristyanlık, Yahudilik, İslamiyet, Hindulik ve diğer dinler için de geçerlidir. Bu bakımdan Yezdanilik diğer inançları kısmen ya da bütünüyle bünyesine katmaya meyillidir. Bu noktada: 15. Yüzyılda Yezdaniliğin Alevi kolu İrani Müslümanları asimile ediyor ve ve günümüz Şii’liği doğuyor.
.
.
Yezdanilik-Alevilik, Zerdüştlüğü asimile etmişti. Sadece Zerdüştlük değil şu dinleri de etkilemi veya bünyesine katabilmişti: Mithrailike, Zorvanilik, Mazdekiler, Hürremiler, Karmatiler, Şiilik, Dürizilik, Babilik, İmami Şiilik ve Bahailik. Yezadinilik-Aleviliğin asimile attiği Mithrailik M.S 274-377 yıllarında öyle etkili olmuştu ki tüm Romada dahi yayıldı. Ve Roma devleti Mithras’ın doğum gününü her 25 Aralık ta kutlar oldu. Bu Hristyan Romaya Noel olarak geçti. Bu kutlama halen Aleviliğin Nusayri kolunda da var.
Yezdaniliğin çoğu bazı uygulamaları halen Sünni Kürtlerin kültür ve dinsel törenlerinde uygulanır. Örneğin Hıdır (Khızır) ya da Nabi Hıdır inancı çoğu Sünni kürtlerde alevilerin ki ile benzeşir. Bizim şafii olan köyümüzde 12 imama inanılır. 12 imama yemin edilir. Hatta Şafii medrese kitaplarında 12 imam sevgisi vardır.
Yezdanilik-Alevilik antik çağlarda Zerdüştlük ile rekabet halinde idi. Yezdanilik-Alevilik Kürt yerli dini iken Zerdüştlük Fars yerli dini idi. Zerdüştilere göre Kürt Med İmparatorluğunun son kralı Zerdüştü öldürtür. Bu kralın ismi, Azhi Dahak’tır. Heredot bu ismi Astiyages olarak kaydedecekti. Zerdüştü öldüren Kürt kral Azi Dahak aynı zamanda aleviliğin kökü de olan Yezdanilik inancını dini lideri idi. Bu sebeple Farslar onu Avestaya kötü ve şeytani karakter olarak kaydederler. Evet Avestayı Büyük İskender yakmış Farslar 300 yıl sonra tekrar yazmışlar kendi çıkarlarına göre. Hatta Fars Ulusçusu Ferdowsi de Kutsal Kürt kralı Azi Dahak’tan çok kötü bahseder. Ve Azi Dahakı KAWA öldürtmüşlerdi. Yani KAWA kendi ulusuna ihanet eden bir Kürdü sembolize eder. Ne hikmetse Kürtler karşı ulus tarafından sonradan yazılan Avestadan hareketle KAWA’yı kahraman ilan ederler. Bu trajiktir. Ve Azi Dehak ismi farsçadaki EJDERHA yani canavara kaynak oldu.
.
Yezdanilik-Alevilik, Zerdüştlüğü çok etkilemişti. Ve halen benzerlikler çoktur. Örneğin Yezdanilikte ruhban sınıfı yoktu bu durum Zerdüştlüğe de sirayet etti. Ve Zerdüştlükte Magi olgusu ortaya çıktı. Bin yıl sonra Yezdani-Aleviler, tekrar Zerdüştlüğü asimile etme girişiminde bulundular. Bu Yezdani-Alevi hareket Mazdek olarak ortaya çıkacaktı.
.
.
Mazda Zerdüştlükte de Yezdani-Alevilikte de Tanrı anlamını taşır. Kürtçedeki “-ek” ekinin eklenmesiyle “Küçük Tanrı” anlamını taşır. Bunu girişte anlatmıştım: Bab… Yezdani-Alevilerin, Mazdek hareketi tarihin ilk Kominist hareketidir. Sosyal eşitlik, ortak mülkiyet ve kadın eşitliği düşüncelerini içeriyordu. Onlar da kadına verdikleri eşitlik rolü sebebi ile günümüz alevileri gibi cinsel sapıklık (mum söndü..) iftiralarına uğramıştı. Mazdek halen Güney kürdistandaki çok kalabalık Kürt Xoşnav ailesinin iki büyük azizinden birisidir.
Ve Müslüman yöneticiler yine Kürdistan’da (Zagros) Mazdek harketi gibi bir hareketle mücadele etmek zorunda kaldıklarını yazarlar. Bu harekette Kominist öğeler taşırdı.
.
.
Mazdekiler ve Hürremiler sembol olarak bayrak ve giysilerinde kırmızı rengi kullanırlardı. Aleviler de 14. Ve 15. Yüzyıllarda başlık olarak kullandılar. Kızılbaş tabiri buradan gelmektedir.
.
.
Yezdani-Alevi Kürtler Karakoyunluları etkisi altına alarak alevileştirdi. Daha sonra İranıda Alevileştiren Yezdanilik günümüz şiiliğinin ortaya çıkmasını sağladı. Safevi sultanı Şah İsmail (1. İsmail) güçlü bir alevi düşüncesine sahipti. Ve Kürt kökenliydi. Alevilik İranda yaygınlaşmıştı. Yönetime gelen ve Alevi olmayan Müslümanlar yüzyıllarca Aleviliğin etkisini kırmaya çalıştılar ve bu şekilde şii’lik doğdu. Daha sonra ortaya çıkan zorbalıklar sebebi ile önce Alevi Kürtler daha sonra Arap ve Türkmenlerde kendilierini Caferi olarak tanıttılar. Hatta daha geçen yıllarda bile Anadolu Alevilerinin bir kısmı kendilerinin Alevi değilde Caferi olduklarını yazdırmışlardı korkudan.
.
.
Yezdanilik gibi Hindu dinlerinde de başka dinleri bünyesine katma fonksiyonu vardır. Bu ruhun göçü ve yeniden doğuş ile açıklanır. Bu yüzden bazı Hindular İslam Peygamberi Hz. Muhammedin kutsallığını kabullenmişlerdir. Yezdanilik-Aleviliğin Hz. Muhammedi Ve Hz. Ali’yi kabullenmesi bu düşüncenin bir sonucu olarak 15. yy’da başlamıştı. Bu İslamın bazı mezheplerini asimile etmeye yönelik bir girişim idi.
.
.
Yezdanilik-Alevilikte Kutsal olan 3, 7 ve 12 sayıları birçok dinde de kutsaldır.
Ve Yezidi kürtlerinde de cem vardır. Alevik ile aynıdır.
Yezdanilik-Aleviliğin temel kutsal kitabı yoktur. Zaten öyle bir temel kitap bu iancın ruhuna aykırıdır. Çünkü çok dilli çok kültürlü çok değişik ve kapsayıcı bir dindir. Ama en son –temel değil- yazılan kutsal kitap, Yarisani lider Nur Ali İlahinin yazdığı “Burhan” adlı eserdir. Her toplum kendi inancını kendi dilinde icra eder ve kendi kitabını kendisi yazabilir.
.
.
Yezdanilik-Alevilik inancında iyi ve kötü aynı derecede temel veönemlidirler. Çünkü kötü olmazsa iyi de olamaz. İyi ve iyilik Köpek ile sembolleşirken kötü ve kötülük yılan ile semboleşmiştir. Avrupalı gezginlerin 19. Yy ve 20. Yy başlarında yayımladıkları yazılarda Alevilerin köpekleri kutsadıkları yazılır. Öte yandan Yezidi sanatı ve çeşmelerinde yılan motifleri kutsanmıştır. Yani Alevilik gibi Yezdaniliğin bir kolu Yezidiler kötüyü kutsuyorlar. Zaten yezidilere göre Şeytan’da kutsal bir melektir. Günahkar değildir. Çünkü Şeytan “evrensel Ruh” yani Tanrı tarafından görevlendirilmiştir. Sadece görevini yapmaktadır , Azrail misali.
.
.
Yezdanilik-Alevilikte maddi olan öbür dünya yoktur. Tamamen manenevidir. Yezdanilik bu fikri ile İslamın sufi tarikatlarına etkide bulunmuştur.
Bilindiği gibi Alevilik (Yezdanilik) Kürtlerde ortaya çıkmış ve çevre coğrafyalara yayılmıştır. Bu ortaya çıkış ve yayılış insanlık tarihi ile başlar. Sadece Türk alevileri sonradan din değiştirip alevileşmişlerdir. Kürt Aleviler, Arap Aleviler ve diğer Aleviler tarihin başından beri Alevi idiler.
.
.
Yezdanilik inancı son zamanlarda hızla taraftarlarını kaybetmiştir. Mesela Lur Kürtleri Şiilerşmiş ve Kürtçe’nin çeşitli Gorani lehçelerini konuşmaktan Farsça konuşmaya kaymaktadır dilleri. Ve bu sentezden Luri Kürtçesi ortaya çıkmıştır. Lak Kürtleri Lur’ların akibetine uğramıştır. Melekler Mezhebi olan Yezdaniliğin (Aleviliğin) çiftçi kesimi olan Pehlevi Kürtleri Sünnileşmişlerdir. Sünnileşirken Pehlevi Kürtçesinden Kurmanci Kürtçesine kaymıştır dilleri.
Yüzyılın başında Kürtlerin %33-40’ı bu eski dine mensupken şimdi de %30-35’i mensuptur. Bu inanca mensup Kürtler Hristayn Misyonerlerinin birincil hedefi olmuştu. Ve 18. Yy başında Kürtçe sözlük ve incil çalışmaları yapmışlardı. Misyonerler bu toplumun kendilerine Müslüman Kürtlerden daha çok saygı duyduklarını yazdılar. Hristyan ve Bahai misyonerlerin öncelikli hedefi halen de onlardır.
.
.
DIMILI (ZAZA) ALEVİLİĞİ.
.
.
Alevilik, Yezidilik ve Yarisanilik Yezdanilik İnancını üç koludur. Yezdaniğin dolayısıyla Aleviliğin başlangıcı insanlığın başlangıç tarihi ile aynıdır.
Dımıli (Zazaki) konuşan Kürtlerin büyük çoğunluğu ile bunlara komşu olan Kurmancların bir kısmı Alevidir. Bunlar Alawi (Ali’nin izleyicileri), Alevi (Ateşin insanları, Zerdüştlükteki ateşi kutsamaktan türetilmiştir), Kızılbaş (giyimlerinden dolayı), Nusayriler (Anadoluya yerleşen Kürt devrimci lider “Narseh”in takipçileri.) Aleviler dünyevi yaşamın ikinci evesinin en önemli avatarının Hz. Ali olduğuna inanırlar. Bun inanışın dolayı Alevi ismine katkısı var. Yarisaniliği iyi bilmeyen yabancılar, bu yüzden onlara “aliullahi” yani “Aliye Tapanlar” der. Aleviler Hz. Ali’ye iki anlam yüklerler. Hz. Ali ile Hz. Muhammedi birleştirerek Alimuhammed ‘i ortaya çıkarırlar ve ikisinin aslında bir olduğunu vurgularlar. Safevi devletinin kurucusu ve tam bir Alevi olan Şah İsmail Alimuhammed olarak adlandırılmıştı.
.
.
Hz. Ali ve Hz. Muhammede olan bağlılık sizi yanıltmasın. Alevilik İslami bir mezhep değildi ve halen değildir. Zaten bu mümkün değil. Çünkü alevilik inancı bütün din ve kutsal liderleri kapsaycıdır. Alevilik inancına göre, insanlığa yararı olan bir Müslüman, Yahudi, Budist, Şafii, Sünni v.b liderler de kutsaldır. Ve onlar “Evrensel Ruh” yani Tanrı tarafından gönderilmişlerdir. Bu noktada kişisel bir uyarı yapmak istiyorum. İslama, Yahudiliğe veya başka bir inanca kin/nefret besleyen aleviler ya düşüncelerini evrenselleştirp kuşatıcı olsunlar ya da ortalıkta ben Aleviyim diyip Alevi’liği yanlış tanıtmasınlar.
.
.
Suriye devletinde halkın %13’ü Aleviliği icra etmektedir. Bunlar sonradan Araplaşmış Tarihi Alevi Kürtler ile Kürtler tarafından sonradan Alevileştirilen Araplardır. Suriyenin şimdiki devlet başkanı Alevi’dir. Oradaki Aleviler için Nusayri de denir.
.
.
Pontus ve Toros dağlarına yakın Adana, Sivas, Tokat, Amasya gibi Kürtlere komşu olan Türkler de Aleviliğe inanır. Bu Türkmen Aleviler Suriyedeki gibi asimile olmuş Kürtler değil, esas olarak Türki din değiştirenlerdir. Bu Alevi Türkmenler, Kürt Alevilerle birlikte Safevi devletinin ordusunda temel rol oynadılar. Türk Alevi ile Kürt alevi nüfusu hemen hemen aynıdır. Musulda yaşayan bir kısım Kürt Alevilerin inanışı Dımıli (Zaza) Alevilerinin inanışı ile aynıdır.
.
.
Dımıli (Zaza) aleviliği Aryen mezhepleri ile benzeşir. (Mesela Kürtlerin Med imparatorluğu Aleviler ile aynı inanışta idi. Kürt Med İmparatorluğu saray devrimi ile Fars Ahameni imparatorluğuna dönüşünce Zerdüşti’leşti) Mesela Med Kürtlerinde de “Cem” vardı. “Cem”, Kürtler ve diğer İrani kavimlerinde New Roz bayramını yaratan kahramanın ismidir.
.
.
Mitanni, Med ve Zalani Kürtlerinde de Alevilikteki gibi kadına eşitlikçi yaklaşılırdı. Bundan dolayı Alevi, Yezidi ve daha birçok mezhebe tabi olan Kürtler “mumsöndü …” v.b iftiralarına maruz kaldılar tarih boyunca. Alevilik ile aynı inançtan olan Yarisanilik’te (Arap Aleviler) kadına aşağı bir statü tanınır. Bu da malum iftiralardan dolayı zamanla ortaya çıkan eziklikten kaynaklanmış olabilir. Örneğin Yarisani’likte Cem Evi’ne kadın giremez.
.
.
Yezidi ve Alevi Kürtlerinde yere saplı kılıcın temsil ettiği tanrıya tapınma olayı var. Mark Sykes şu Dımıli (Zaza) klanlarının bu geleneği sürdürdüğünü yazar: Bosikan, Kurian, Zekiri, Musi ve Sarmi. Heredot bundan 2300 yıl önce bu geleneğin Ukraynada icra edildiğini yazar. Kimler tarafından mı? Kürtlerin gibi Aryen olan İskitler ile Kürtlerin yakın akrabaları Sarmatiler (önceki paragrafta geçen Dımıli Sarmi ismi ile benzerliğe dikkat edin). Marcus Aurelius Sarmatilerden (Dımılilerin akrabaları) müteşekkkil bir tümen oluşturdu (M.S. 175). Bu münasebetle bu gelenek Britanyaya taşındı.
.
.
Alevi ve Yezidi Kürtlerde Köpek iyiyi ve kutsalı temsil ederken yılan kötülüğü temsil eder.
.
.
Alevilik kuşatıcı bir inançtır öncülü olan Yezdanilik gibi. Bu sebeple Alevilik 14. Ve 15. Yy’larında Şiiliği kuşatmıştı. Şiilik adıyla hızlıca yayılmaya başlar. Bir alevilik patlaması yaşanır o dönemlerde. Bu patlamada başat rol oynayan iki önemli faktör gerçekleşmişti:
.
.
1-) Kürtlerin 1400 ile 1520 yılları arasında gerçekleştirdikleri inanılmaz demografik kazanımlar.
2-) Önemli Türkmen hanedanlıklarının Kürtler tarafından önceden Yezdanileştirilmiş olması. Bu hanedanlıklarınen önemlisi Karakoyunlulardı. Zaten Yezdani olan bir nevi Alevi’dir de. Nasıl ki Sünni bir Müslüman rahatça şafii veya Hanefi olabiliyorsa, Bir Yezdani de aynı rahatlıkla Alevi olabilir. Durum ve süreçler tıpa tıp aynıdır. Safevi devrimini gerçekleştiren klanlar listesinde halen varlığını koruyan şu Dımıli (Kürt) kalnları vardı: Şamlu, Şeyhhawand, Şadilu, Hacawand, Zaferanlu, Staclu, kovan…. bulunmaktadır.
.
.
Dımıli (Zaza, Kürt) alevilerinin arasında kızılbaş tabiri halen yerini ve anlamını korumaktadır. Bu kırmızı başlık, Kürtlerin Yezdani-Alevi inancından kaynaklı ve Alvilikle aynı inancı benimseyen Kürt Mazdeki ve Hürremi mezheplerinde de semboldü. Ve Barzani Konfederasyononun liderleri de kızılbaştır. Bu yüzden bu başlığı takarlar. Zaten Barzani konfederasyonunun başında bulunan kişi aynı zamanda dini bir liderdir. Ve sadece onun ailesi olan Barzaniler o başlığı takma hakkına sahiptir.
.
.
Aleviler Osmanlı tarafından baskıya maruz bırakılmıştır. Alevilere yapılan bu baskılar Atatürk döneminde öyle had safhaya ulaşmıştır ki Hitlerin yaptıkları bile az kalır onun yanında. Necip Fazıl Kısakürek Cumhuriyet döneminde Alevilere yapılan bu katliamları dünyanın gelmiş geçmiş en büyük vahşeti olarak tanıtır. Türk askerlerinin tecavzünden kurtulmak için topluca uçurumlardan atlayan alevi kızları, karnı asker tarafından yarılan Alevi anası, bir nehirde sazanlıkların arasında gizlenen 5-12 yaşlarındaki alevi çocuklarının sünni Türk askeri tarafından topluca boğazlanması… Mağaralara kapatıldıktan sonra o mağaranın önünü tamamen kapatıp o alevileri açlığa ve susulukla ölüme mahkum edilen aleviler. (Acaba son safhada çıldırıp birbirlerinin etini yemişler miydi?) v.s. (Necip Fazıl Kısa Küreğin Son Devrin Din Mazlumları adlı kitabını okuyabilirsiniz. Bu devlet vahşetine karşı Şeyh Saidin oğlu ve akrabaları Alevilerle aynı safta savaştılar. Barzani ailesinin gönderdiği güçler engellendiği için yardıma varamayıp boynu bükük dönmüşlerdi. Ermeni kökenli olan Atatürkün manevi kızı Sabiha Gökçen Uğur Mumcu ile yaptığı söyleşisinde 60 bin aleviyi uçaklarla nasıl öldürdüklerini gururla anlatmıştı.
.
.
Ve T.C. devleti Şafii kürt din adamı ile Kurmanc liderleri yok etmiş veya sürgüne göndermişti. Hiç alakası olamayan Melelere güç vererek Kürtlerin başına getirtmişti. Bu Meleler aracılığı ile bazı bilinçsiz Şafii kürtler Alevilerin üzerine sürülmüştü. Barzani ve özellikle PKK hareketleri ile bütün yurtsever Kürtlerde Alevilik çok değerli bir konuma sahiptir. Ve saygı ile anılıyor.
.
.
Bedelê Boselî
.
.
.
Bu yazıdan öğreneceksiniz ki:
-Alevilik'in tarihi insanlık tarihi ile başlar.
-Alevilik, evrensel bir inanıştır ve Kürtler tarafından Kürdistanda ortaya çıkarılmıştır.
-Alevilik, sosyalîzme benzeyen ilk sosyal eşitlikçi hareketleri başlatan paratikliktir.
-Alevilik, kadın ve erkeği eşit tutar.
-Alevilik, Yezidilik ve Yarisanilik aynı inancın üç koludurlar.
-Barzaninin başındaki kızıl başlık Kürtlerin kızılbaş kültürüne mensup olmalarını ve Kürt liderliğinin ancak bu şekilde temsil edilebileceğini gösterir.
-Şeyh Ahmed Barzani Aleviliğin 20. yy kutsal avatarıdır.
-Alevilik, evrenselliği ve kuşatıcılığından aldığı güçle değişik İslam toplumları asimile etmiştir ve Şii'lik bu şekilde ortaya çıkmıştır
-Alevilik, insana faydalı hizmetler veren islam, Hristyan, Yahudi, Budist v.b tüm dinlerin lider ve peygamberlerini kutsal görür. Onları "Evrensel Ruh" yani Tanrı göndermiştir.
-Alevi Zazalar Ortadoğuya gelen Türkmenlerin bir kısmını alevileştirdiler.
-Alevilikte temel kutsal kitap olmaz, çünkü her toplum kendi dilinde ve kültürüne göre yaşamalıdır aleviliği.
-Alevi Dimilî'ler yani Zaza Kürtleri dünyayı hem imparatorluklarıyla hem de inançlarıyla etkilemişlerdir
.
.
Başlayalım:
.
.
Aleviliğin nereden geldiğini ve ne olduğunu bilebilmek için tarihin başına bir tur atmamız şart. Dolambaçlı yolardan gitmeye de gerek yok. Çünkü Alevilik hakkında fazlaca kaynak var elimizde. Tek sorun onları derleyip toplamakta yatıyor. Konu ile ilgili kaynaklar, İngilizce, Latince, fransızca, Arapça, Farsça, Kürtçe, Almanca, Rusça …. olup 4,5 sayfalık yer tutuyor. Onun için yazamıyorum. Bu kaynaklara ulaşmak için Prof. Dr. Mehrdad R. Izady’ nin, Kürtler: Bir El Kitabı eserinin Yezdanilik ve Alevilik bölümüne bakınız. Bu kaynakların içinde Aleviliğin kutsal kitapları da vardır.
.
.
Bu yazıyı Prof. Dr. Izady ‘den derledim. Izady, Harward üniversitesinde öğretim görevlisidir. Ortadoğu ile ilgili konularda ABD senatosunca dinlenir. Kökenini "Yezidi yani bir çeşit Alevi" olarak tanımlar. Buyrun konun uzmanından okuyun.
.
.
YEZDANİLİK
.
.
Alevilik deyince aklınıza ilk gelen Yezdanilik olsun. Yezdaniliğin 3 kolu günümüze ulaşmıştır. Alevilik, Yezidilik ve Yarisanilik. Yezdanilik Zerdüştlükten önce de var olan Kürt yerli dinidir. Anlamı “Melekler Mezhebi” anlamına gelir. Bunu okuyunca sormak isteyen çıkacaktır. Aleviliğin ismine kaynaklık eden “Işık”, “Ateş” kavramları nerde kaldı? Arkaik Hurri Kürtçesi (İlkel Kürtçe) ve Modern Aryen Kürtçesinde (Günümüz Kürtçesinde) melek “Ferişte” olarak tabir edilir (Fer: Işık). Yani “Melekler Mezhebi” tabiri ışığı ve ateşi de barındırıyor. Bilmelisiniz ki Alevilik suriyede ve Türkiyedeki bazı arapların tabi olduğu Nuseyriliği de kapsar. Bunlar Kürtler tarafından Alevileştirilmişti. İleride Kürt alevilerinin Türk ve Arapları neden ve nasıl alevileştirdiklerini anlatacağım.
.
.
Yezdaniliğin 3 kolu (Alevilik, Yezidilik ve Yarisanilik) da; kutsal ışık, eterin melek oluşu, yedi sayısının kutsallığı ve evrendiki yedi kötü güç gibi temel yapısını günümüze ulaştırmıştır.
.
Yezdanilik Aleviliğin eski ismi ve temelidir.
.
Aleviliğin temeli olan Yezdanilikte “Evrensel Ruh” vardır ve o maddi evrenden tamamen bağımsızdır. “Evrensel Ruh” için “hak” tabiri kullanılır ki bu Arapçadaki “haqq” sözcüğü ile aynı değildir. “Evrensel Ruh” kendi kendisini yarattıktan sonra kendi özünü kendisine bağlamaktan başka hiçbir şeyle uğraşmadı. “Hak” yani “Evrensel Ruh” diğer işleri yapmak üzere 5 yeni avatar yarattı kendisinde böylece yaratma işlemini hem devam ettirdi hem de yönetti. Bu avatarlara “Bab” ta denir. Kutsal ruh, Yaratıcı melek ve bu 5 melek kutsal 7 sayısını oluşturur. Aleviliğin kökü olan bu dine göre küçük avatarlar sonradan da oluşabilir. Fakat önemleri sınırlıdır.
.
.
20. yüzyılda üç şahıs Bab makamına yükselmiştir.
.
.
1-)Şeyh Ahmed Barzani (Barzani ailesinin giydiği kızıl başlık buradan gelir)
2-)Süleyman Mürşid (Suriyeli Arap Alevisi)
3-)Nurali İlahi (Yarisani Lideri)
.
.
Yezdanilik (Alevilik, Yezidilik ve Yarisanilik) gerçekten evrensel bir inançtır. Çünkü yezdaniliğe göre sonradan ortaya çıkan bütün inançlar, peygamberler, dini önderler “Evrensel Ruhun” kurtuluş için müdahele etmesidir. Bu evrensel yaklaşım Hristyanlık, Yahudilik, İslamiyet, Hindulik ve diğer dinler için de geçerlidir. Bu bakımdan Yezdanilik diğer inançları kısmen ya da bütünüyle bünyesine katmaya meyillidir. Bu noktada: 15. Yüzyılda Yezdaniliğin Alevi kolu İrani Müslümanları asimile ediyor ve ve günümüz Şii’liği doğuyor.
.
.
Yezdanilik-Alevilik, Zerdüştlüğü asimile etmişti. Sadece Zerdüştlük değil şu dinleri de etkilemi veya bünyesine katabilmişti: Mithrailike, Zorvanilik, Mazdekiler, Hürremiler, Karmatiler, Şiilik, Dürizilik, Babilik, İmami Şiilik ve Bahailik. Yezadinilik-Aleviliğin asimile attiği Mithrailik M.S 274-377 yıllarında öyle etkili olmuştu ki tüm Romada dahi yayıldı. Ve Roma devleti Mithras’ın doğum gününü her 25 Aralık ta kutlar oldu. Bu Hristyan Romaya Noel olarak geçti. Bu kutlama halen Aleviliğin Nusayri kolunda da var.
Yezdaniliğin çoğu bazı uygulamaları halen Sünni Kürtlerin kültür ve dinsel törenlerinde uygulanır. Örneğin Hıdır (Khızır) ya da Nabi Hıdır inancı çoğu Sünni kürtlerde alevilerin ki ile benzeşir. Bizim şafii olan köyümüzde 12 imama inanılır. 12 imama yemin edilir. Hatta Şafii medrese kitaplarında 12 imam sevgisi vardır.
Yezdanilik-Alevilik antik çağlarda Zerdüştlük ile rekabet halinde idi. Yezdanilik-Alevilik Kürt yerli dini iken Zerdüştlük Fars yerli dini idi. Zerdüştilere göre Kürt Med İmparatorluğunun son kralı Zerdüştü öldürtür. Bu kralın ismi, Azhi Dahak’tır. Heredot bu ismi Astiyages olarak kaydedecekti. Zerdüştü öldüren Kürt kral Azi Dahak aynı zamanda aleviliğin kökü de olan Yezdanilik inancını dini lideri idi. Bu sebeple Farslar onu Avestaya kötü ve şeytani karakter olarak kaydederler. Evet Avestayı Büyük İskender yakmış Farslar 300 yıl sonra tekrar yazmışlar kendi çıkarlarına göre. Hatta Fars Ulusçusu Ferdowsi de Kutsal Kürt kralı Azi Dahak’tan çok kötü bahseder. Ve Azi Dahakı KAWA öldürtmüşlerdi. Yani KAWA kendi ulusuna ihanet eden bir Kürdü sembolize eder. Ne hikmetse Kürtler karşı ulus tarafından sonradan yazılan Avestadan hareketle KAWA’yı kahraman ilan ederler. Bu trajiktir. Ve Azi Dehak ismi farsçadaki EJDERHA yani canavara kaynak oldu.
.
Yezdanilik-Alevilik, Zerdüştlüğü çok etkilemişti. Ve halen benzerlikler çoktur. Örneğin Yezdanilikte ruhban sınıfı yoktu bu durum Zerdüştlüğe de sirayet etti. Ve Zerdüştlükte Magi olgusu ortaya çıktı. Bin yıl sonra Yezdani-Aleviler, tekrar Zerdüştlüğü asimile etme girişiminde bulundular. Bu Yezdani-Alevi hareket Mazdek olarak ortaya çıkacaktı.
.
.
Mazda Zerdüştlükte de Yezdani-Alevilikte de Tanrı anlamını taşır. Kürtçedeki “-ek” ekinin eklenmesiyle “Küçük Tanrı” anlamını taşır. Bunu girişte anlatmıştım: Bab… Yezdani-Alevilerin, Mazdek hareketi tarihin ilk Kominist hareketidir. Sosyal eşitlik, ortak mülkiyet ve kadın eşitliği düşüncelerini içeriyordu. Onlar da kadına verdikleri eşitlik rolü sebebi ile günümüz alevileri gibi cinsel sapıklık (mum söndü..) iftiralarına uğramıştı. Mazdek halen Güney kürdistandaki çok kalabalık Kürt Xoşnav ailesinin iki büyük azizinden birisidir.
Ve Müslüman yöneticiler yine Kürdistan’da (Zagros) Mazdek harketi gibi bir hareketle mücadele etmek zorunda kaldıklarını yazarlar. Bu harekette Kominist öğeler taşırdı.
.
.
Mazdekiler ve Hürremiler sembol olarak bayrak ve giysilerinde kırmızı rengi kullanırlardı. Aleviler de 14. Ve 15. Yüzyıllarda başlık olarak kullandılar. Kızılbaş tabiri buradan gelmektedir.
.
.
Yezdani-Alevi Kürtler Karakoyunluları etkisi altına alarak alevileştirdi. Daha sonra İranıda Alevileştiren Yezdanilik günümüz şiiliğinin ortaya çıkmasını sağladı. Safevi sultanı Şah İsmail (1. İsmail) güçlü bir alevi düşüncesine sahipti. Ve Kürt kökenliydi. Alevilik İranda yaygınlaşmıştı. Yönetime gelen ve Alevi olmayan Müslümanlar yüzyıllarca Aleviliğin etkisini kırmaya çalıştılar ve bu şekilde şii’lik doğdu. Daha sonra ortaya çıkan zorbalıklar sebebi ile önce Alevi Kürtler daha sonra Arap ve Türkmenlerde kendilierini Caferi olarak tanıttılar. Hatta daha geçen yıllarda bile Anadolu Alevilerinin bir kısmı kendilerinin Alevi değilde Caferi olduklarını yazdırmışlardı korkudan.
.
.
Yezdanilik gibi Hindu dinlerinde de başka dinleri bünyesine katma fonksiyonu vardır. Bu ruhun göçü ve yeniden doğuş ile açıklanır. Bu yüzden bazı Hindular İslam Peygamberi Hz. Muhammedin kutsallığını kabullenmişlerdir. Yezdanilik-Aleviliğin Hz. Muhammedi Ve Hz. Ali’yi kabullenmesi bu düşüncenin bir sonucu olarak 15. yy’da başlamıştı. Bu İslamın bazı mezheplerini asimile etmeye yönelik bir girişim idi.
.
.
Yezdanilik-Alevilikte Kutsal olan 3, 7 ve 12 sayıları birçok dinde de kutsaldır.
Ve Yezidi kürtlerinde de cem vardır. Alevik ile aynıdır.
Yezdanilik-Aleviliğin temel kutsal kitabı yoktur. Zaten öyle bir temel kitap bu iancın ruhuna aykırıdır. Çünkü çok dilli çok kültürlü çok değişik ve kapsayıcı bir dindir. Ama en son –temel değil- yazılan kutsal kitap, Yarisani lider Nur Ali İlahinin yazdığı “Burhan” adlı eserdir. Her toplum kendi inancını kendi dilinde icra eder ve kendi kitabını kendisi yazabilir.
.
.
Yezdanilik-Alevilik inancında iyi ve kötü aynı derecede temel veönemlidirler. Çünkü kötü olmazsa iyi de olamaz. İyi ve iyilik Köpek ile sembolleşirken kötü ve kötülük yılan ile semboleşmiştir. Avrupalı gezginlerin 19. Yy ve 20. Yy başlarında yayımladıkları yazılarda Alevilerin köpekleri kutsadıkları yazılır. Öte yandan Yezidi sanatı ve çeşmelerinde yılan motifleri kutsanmıştır. Yani Alevilik gibi Yezdaniliğin bir kolu Yezidiler kötüyü kutsuyorlar. Zaten yezidilere göre Şeytan’da kutsal bir melektir. Günahkar değildir. Çünkü Şeytan “evrensel Ruh” yani Tanrı tarafından görevlendirilmiştir. Sadece görevini yapmaktadır , Azrail misali.
.
.
Yezdanilik-Alevilikte maddi olan öbür dünya yoktur. Tamamen manenevidir. Yezdanilik bu fikri ile İslamın sufi tarikatlarına etkide bulunmuştur.
Bilindiği gibi Alevilik (Yezdanilik) Kürtlerde ortaya çıkmış ve çevre coğrafyalara yayılmıştır. Bu ortaya çıkış ve yayılış insanlık tarihi ile başlar. Sadece Türk alevileri sonradan din değiştirip alevileşmişlerdir. Kürt Aleviler, Arap Aleviler ve diğer Aleviler tarihin başından beri Alevi idiler.
.
.
Yezdanilik inancı son zamanlarda hızla taraftarlarını kaybetmiştir. Mesela Lur Kürtleri Şiilerşmiş ve Kürtçe’nin çeşitli Gorani lehçelerini konuşmaktan Farsça konuşmaya kaymaktadır dilleri. Ve bu sentezden Luri Kürtçesi ortaya çıkmıştır. Lak Kürtleri Lur’ların akibetine uğramıştır. Melekler Mezhebi olan Yezdaniliğin (Aleviliğin) çiftçi kesimi olan Pehlevi Kürtleri Sünnileşmişlerdir. Sünnileşirken Pehlevi Kürtçesinden Kurmanci Kürtçesine kaymıştır dilleri.
Yüzyılın başında Kürtlerin %33-40’ı bu eski dine mensupken şimdi de %30-35’i mensuptur. Bu inanca mensup Kürtler Hristayn Misyonerlerinin birincil hedefi olmuştu. Ve 18. Yy başında Kürtçe sözlük ve incil çalışmaları yapmışlardı. Misyonerler bu toplumun kendilerine Müslüman Kürtlerden daha çok saygı duyduklarını yazdılar. Hristyan ve Bahai misyonerlerin öncelikli hedefi halen de onlardır.
.
.
DIMILI (ZAZA) ALEVİLİĞİ.
.
.
Alevilik, Yezidilik ve Yarisanilik Yezdanilik İnancını üç koludur. Yezdaniğin dolayısıyla Aleviliğin başlangıcı insanlığın başlangıç tarihi ile aynıdır.
Dımıli (Zazaki) konuşan Kürtlerin büyük çoğunluğu ile bunlara komşu olan Kurmancların bir kısmı Alevidir. Bunlar Alawi (Ali’nin izleyicileri), Alevi (Ateşin insanları, Zerdüştlükteki ateşi kutsamaktan türetilmiştir), Kızılbaş (giyimlerinden dolayı), Nusayriler (Anadoluya yerleşen Kürt devrimci lider “Narseh”in takipçileri.) Aleviler dünyevi yaşamın ikinci evesinin en önemli avatarının Hz. Ali olduğuna inanırlar. Bun inanışın dolayı Alevi ismine katkısı var. Yarisaniliği iyi bilmeyen yabancılar, bu yüzden onlara “aliullahi” yani “Aliye Tapanlar” der. Aleviler Hz. Ali’ye iki anlam yüklerler. Hz. Ali ile Hz. Muhammedi birleştirerek Alimuhammed ‘i ortaya çıkarırlar ve ikisinin aslında bir olduğunu vurgularlar. Safevi devletinin kurucusu ve tam bir Alevi olan Şah İsmail Alimuhammed olarak adlandırılmıştı.
.
.
Hz. Ali ve Hz. Muhammede olan bağlılık sizi yanıltmasın. Alevilik İslami bir mezhep değildi ve halen değildir. Zaten bu mümkün değil. Çünkü alevilik inancı bütün din ve kutsal liderleri kapsaycıdır. Alevilik inancına göre, insanlığa yararı olan bir Müslüman, Yahudi, Budist, Şafii, Sünni v.b liderler de kutsaldır. Ve onlar “Evrensel Ruh” yani Tanrı tarafından gönderilmişlerdir. Bu noktada kişisel bir uyarı yapmak istiyorum. İslama, Yahudiliğe veya başka bir inanca kin/nefret besleyen aleviler ya düşüncelerini evrenselleştirp kuşatıcı olsunlar ya da ortalıkta ben Aleviyim diyip Alevi’liği yanlış tanıtmasınlar.
.
.
Suriye devletinde halkın %13’ü Aleviliği icra etmektedir. Bunlar sonradan Araplaşmış Tarihi Alevi Kürtler ile Kürtler tarafından sonradan Alevileştirilen Araplardır. Suriyenin şimdiki devlet başkanı Alevi’dir. Oradaki Aleviler için Nusayri de denir.
.
.
Pontus ve Toros dağlarına yakın Adana, Sivas, Tokat, Amasya gibi Kürtlere komşu olan Türkler de Aleviliğe inanır. Bu Türkmen Aleviler Suriyedeki gibi asimile olmuş Kürtler değil, esas olarak Türki din değiştirenlerdir. Bu Alevi Türkmenler, Kürt Alevilerle birlikte Safevi devletinin ordusunda temel rol oynadılar. Türk Alevi ile Kürt alevi nüfusu hemen hemen aynıdır. Musulda yaşayan bir kısım Kürt Alevilerin inanışı Dımıli (Zaza) Alevilerinin inanışı ile aynıdır.
.
.
Dımıli (Zaza) aleviliği Aryen mezhepleri ile benzeşir. (Mesela Kürtlerin Med imparatorluğu Aleviler ile aynı inanışta idi. Kürt Med İmparatorluğu saray devrimi ile Fars Ahameni imparatorluğuna dönüşünce Zerdüşti’leşti) Mesela Med Kürtlerinde de “Cem” vardı. “Cem”, Kürtler ve diğer İrani kavimlerinde New Roz bayramını yaratan kahramanın ismidir.
.
.
Mitanni, Med ve Zalani Kürtlerinde de Alevilikteki gibi kadına eşitlikçi yaklaşılırdı. Bundan dolayı Alevi, Yezidi ve daha birçok mezhebe tabi olan Kürtler “mumsöndü …” v.b iftiralarına maruz kaldılar tarih boyunca. Alevilik ile aynı inançtan olan Yarisanilik’te (Arap Aleviler) kadına aşağı bir statü tanınır. Bu da malum iftiralardan dolayı zamanla ortaya çıkan eziklikten kaynaklanmış olabilir. Örneğin Yarisani’likte Cem Evi’ne kadın giremez.
.
.
Yezidi ve Alevi Kürtlerinde yere saplı kılıcın temsil ettiği tanrıya tapınma olayı var. Mark Sykes şu Dımıli (Zaza) klanlarının bu geleneği sürdürdüğünü yazar: Bosikan, Kurian, Zekiri, Musi ve Sarmi. Heredot bundan 2300 yıl önce bu geleneğin Ukraynada icra edildiğini yazar. Kimler tarafından mı? Kürtlerin gibi Aryen olan İskitler ile Kürtlerin yakın akrabaları Sarmatiler (önceki paragrafta geçen Dımıli Sarmi ismi ile benzerliğe dikkat edin). Marcus Aurelius Sarmatilerden (Dımılilerin akrabaları) müteşekkkil bir tümen oluşturdu (M.S. 175). Bu münasebetle bu gelenek Britanyaya taşındı.
.
.
Alevi ve Yezidi Kürtlerde Köpek iyiyi ve kutsalı temsil ederken yılan kötülüğü temsil eder.
.
.
Alevilik kuşatıcı bir inançtır öncülü olan Yezdanilik gibi. Bu sebeple Alevilik 14. Ve 15. Yy’larında Şiiliği kuşatmıştı. Şiilik adıyla hızlıca yayılmaya başlar. Bir alevilik patlaması yaşanır o dönemlerde. Bu patlamada başat rol oynayan iki önemli faktör gerçekleşmişti:
.
.
1-) Kürtlerin 1400 ile 1520 yılları arasında gerçekleştirdikleri inanılmaz demografik kazanımlar.
2-) Önemli Türkmen hanedanlıklarının Kürtler tarafından önceden Yezdanileştirilmiş olması. Bu hanedanlıklarınen önemlisi Karakoyunlulardı. Zaten Yezdani olan bir nevi Alevi’dir de. Nasıl ki Sünni bir Müslüman rahatça şafii veya Hanefi olabiliyorsa, Bir Yezdani de aynı rahatlıkla Alevi olabilir. Durum ve süreçler tıpa tıp aynıdır. Safevi devrimini gerçekleştiren klanlar listesinde halen varlığını koruyan şu Dımıli (Kürt) kalnları vardı: Şamlu, Şeyhhawand, Şadilu, Hacawand, Zaferanlu, Staclu, kovan…. bulunmaktadır.
.
.
Dımıli (Zaza, Kürt) alevilerinin arasında kızılbaş tabiri halen yerini ve anlamını korumaktadır. Bu kırmızı başlık, Kürtlerin Yezdani-Alevi inancından kaynaklı ve Alvilikle aynı inancı benimseyen Kürt Mazdeki ve Hürremi mezheplerinde de semboldü. Ve Barzani Konfederasyononun liderleri de kızılbaştır. Bu yüzden bu başlığı takarlar. Zaten Barzani konfederasyonunun başında bulunan kişi aynı zamanda dini bir liderdir. Ve sadece onun ailesi olan Barzaniler o başlığı takma hakkına sahiptir.
.
.
Aleviler Osmanlı tarafından baskıya maruz bırakılmıştır. Alevilere yapılan bu baskılar Atatürk döneminde öyle had safhaya ulaşmıştır ki Hitlerin yaptıkları bile az kalır onun yanında. Necip Fazıl Kısakürek Cumhuriyet döneminde Alevilere yapılan bu katliamları dünyanın gelmiş geçmiş en büyük vahşeti olarak tanıtır. Türk askerlerinin tecavzünden kurtulmak için topluca uçurumlardan atlayan alevi kızları, karnı asker tarafından yarılan Alevi anası, bir nehirde sazanlıkların arasında gizlenen 5-12 yaşlarındaki alevi çocuklarının sünni Türk askeri tarafından topluca boğazlanması… Mağaralara kapatıldıktan sonra o mağaranın önünü tamamen kapatıp o alevileri açlığa ve susulukla ölüme mahkum edilen aleviler. (Acaba son safhada çıldırıp birbirlerinin etini yemişler miydi?) v.s. (Necip Fazıl Kısa Küreğin Son Devrin Din Mazlumları adlı kitabını okuyabilirsiniz. Bu devlet vahşetine karşı Şeyh Saidin oğlu ve akrabaları Alevilerle aynı safta savaştılar. Barzani ailesinin gönderdiği güçler engellendiği için yardıma varamayıp boynu bükük dönmüşlerdi. Ermeni kökenli olan Atatürkün manevi kızı Sabiha Gökçen Uğur Mumcu ile yaptığı söyleşisinde 60 bin aleviyi uçaklarla nasıl öldürdüklerini gururla anlatmıştı.
.
.
Ve T.C. devleti Şafii kürt din adamı ile Kurmanc liderleri yok etmiş veya sürgüne göndermişti. Hiç alakası olamayan Melelere güç vererek Kürtlerin başına getirtmişti. Bu Meleler aracılığı ile bazı bilinçsiz Şafii kürtler Alevilerin üzerine sürülmüştü. Barzani ve özellikle PKK hareketleri ile bütün yurtsever Kürtlerde Alevilik çok değerli bir konuma sahiptir. Ve saygı ile anılıyor.